Unutulan barajlar depremden sonra akıllara geldi

Gölcük depreminin üzerinden 24 yıl geçmesine rağmen, Marmara Denizi’nde meydana gelmesi olası deprem karşısında, İstanbul’a su sağlayan barajların deprem performans projelerinin olmadığı ortaya çıktı. DSİ 14. Bölge Müdürlüğü, İstanbul’daki Ömerli, Büyükçekmece ve Alibey barajları rehabilitasyonu proje yapımı adı altında üç ayrı ihale açtı. İhaleler 14 Nisan 2023 tarihinde yapılacak. Sözleşmenin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 1005 (BinBeş) takvim günü, bir başka ifadeyle yaklaşık 3 yıl olarak belirlendi.

İstanbul’a su sağlayan en büyük kaynak olan Ömerli Barajı için hazırlanan ihale dosyasında, “Baraj yapısının çeşitli kombinasyon hesapları yapılarak farklı yükleme durumlarına göre barajın deprem performansı belirlenecektir” denildi.

Yapılacak çalışmanın “İstanbul Ömerli Barajı Rehabilitasyonu Proje Yapımı” olarak adlandırılacağı belirtilen şartnamede şöyle denildi:

“İş kapsamında, Ömerli Barajı’nın mevcut durumunun performansı güncellenen kritik koşullar altında (olası taşkın, deprem vb.) değerlendirilecek, baraj gövdesi ve yardımcı yapılarının stabilitesinin sağlanacağı, barajın su tutma özelliğinin korunacağı ve toptan göçmenin engellendiği uygulamaya esas rehabilitasyon projeleri işleri yapılacaktır.”

BARAJIN YIKILMA SENARYOSU

Deprem yükleri altında barajın ve temelin performansının “dinamik analiz” yöntemi ile inceleneceği belirtilen şartnamede daha sonra özetle şöyle denildi:

“Topografik haritalama, baraj yıkılmasından etkilenen tüm mansap alanlarını kapsamalıdır. Nehrin hidrolik kapasitesini azaltan tüm yapıların ayrıntılı bir şekilde modellenmesine imkân sağlanacaktır. Sel alanını, su derinliğini, hızını ve topoğrafyadan büyük ölçüde etkilenen en yüksek selin varış zamanını gösteren ayrıntılı taşkın haritaları; risk altındaki insan sayısı, etkilenen evler, ticari binalar, altyapı tesisleri de dahil olmak üzere ayrıntılı sonuç değerlendirmesi yapmak için kritik öneme sahiptir. Ayrıca bu haritalar ilgili paydaşlarla koordineli olarak gerekli acil durum önlemlerinin belirlenmesi için de önemlidir. Acil durum yönetimi yetkililerine olası tahliyelerde yardımcı olmak için baraj yıkılması sonucu sel altında kalmış haritalar, (a) ‘güneşli’ bir gündeki baraj yıkılması (genellikle uygun hava koşullarında bir depremle ilişkili) ve (b) ‘yağmurlu’ bir günde bir baraj yıkılması sular altında kalan alanları gösterecek şekilde oluşturulacaktır. Tasarımda baraj yıkılması taşkınları veya barajın aşırı çökmesini içeren taşkınları kontrol edin. Ayrıca, mansap su taşkın haritaları, barajın yıkılmasına neden olmayacak, ancak büyük miktarda taşkın suyunun deşarjına ve mansaptaki yerleşim ve ticari alanların su altında kalmasına neden olacak büyük taşkın durumlarında (örneğin, 200 ila 1000-yıllık geri dönüş periyotları), aşağı havzadaki yerel yönetimlere ve topluluklara zamanında uyarı verilmesini sağlayacak şekilde hazırlanmalıdır.”

DSİ 2013 yılında, “İstanbul Ömerli Barajı Dolusavak Revizyonu Proje Yapımı” adı altında bir ihale düzenlemişti. Söz konusu küçük çaplı projenin süresi 3 aylıktı. DSİ tarafından yapılan Ömerli Barajı, 1973 yılında hizmete alınmıştı.

NACİ GÖRÜR UYARMIŞTI

Deprem uzmanı Prof. Dr. Naci Görür, büyük İstanbul depremi sonrasında ağır hasar alabilecek barajların yaratacağı sorunlara geçen yıl yaptığı açıklamalarla dikkat çekmişti. Görür geçen yıl yaptığı açıklamalarda özetle şunları söylemişti:

“Barajların geleceğinin özel olarak ele alınması lazım çünkü su sorunu ortaya çıkacak. Bu barajların hasar görmesi demek, iki yönlü zararı artırır. Sel oluşturmak suretiyle özellikle baraj gövdelerinin mansap tarafında, ön tarafındaki yerleşim alanlarında, sel ve taşkınlar yapmak suretiyle çok büyük can ve mal kaybına sebep olabilirler. Önemli miktarda su rezervi yok edileceği için deprem sırasında da özellikle içme suyuna çok ihtiyaç duyulacak. Yangınları söndürmek, salgın hastalıkları engellemek, temizlik için suya çok ihtiyaç olacağından dolayı insanları susuzluğa mahkum edeceklerdir.”

AKP’Lİ EROĞLU’NUN KORKUSU

Geçtiğimiz günlerde ilk toplantısını yapan TBMM Deprem Araştırma Komisyonu’nda konuşan, komisyon başkanı AKP Milletvekili Veysel Eroğlu, “Benim ilk depremde korkum ‘Ya, barajlar ne oldu?’ diye sabaha kadar uyuyamadım. Hemen DSİ genel müdürünü aradım” demişti.

Odatv.com

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir